Idrættens Analyseinstitut (Idan) aamma Syddansk Universitetimi Center for forskning i Idræt, Sundhed og Civilsamfund (CISC) nalunaarusiaminni nutaami tikkuarpaat, suliniutit tigussaasut pingaarnerpaat ilagigaat kommunit tamarmik timersornermut atortorissaarutinut ataatsimoortumik periusissiamik suliaqarnissaat.

Ullumikkut kommunitta arlaannaalluunniit timersornermut atortorissaarutinut ataatsimoortumik periusissiaqanngilaq, naak kommunit ukiut tamaasa timersornermut annertuumik aningaasaliisaraluartut.

“Meeqqat, inuusuttut, inersimasut utoqqaallu amerlanerusut timiminnik aalatitsinissaat ataatsimoorluta anguniagaraarput. Tamanna angussagutsigu atortorissaarutit innuttaasut pisariaqartitaannut aammalu timiminnik aalatitsisarnerannut naapertuuttuunissaat qulakkeertariaqarparput. Taamaattumik kommunini timersornermut atortorissaarutinut periusissiat siunissami aningaasaliinissamut siunnerfeqalersitsinissamut tunngavissaanillu pitsaanerulersitsinissamut sakkussaapput pitsaasut,” Kalaallit Nunaanni Timersoqatigiit Kattuffianni generalsekretæri Jonas Jensen oqarpoq.

Atortorissaarutinut siullerpaamik ataatsimoortumik takussutissiaq

Nalunaarusia Kalaallit Nunaanni Timersoqatigiit Kattuffiat sinnerlugu suliarineqarpoq, kommuninilu tamani timersornermut atortorissaarutinik nalunaarsuinermik tunngaveqarluni. Misissuinermi atortorissaarutit, atorneqarnerat, ingerlatsineq aserfallatsaaliinerlu pillugit paasissutissat innuttaasut, aningaasaqarneq kiisalu kalaallit timersortarnerat timiminnillu aalatitsisarnerat pillugit paasissutissanut ataqatigiissinneqarput.

Angusaq tassaavoq Kalaallit Nunaanni timersornermut atortorissaarutit pillugit ukiuni arlalinni takussutissiaq annertunerpaaq, kiisalu atortorissaarutit Kalaallit Nunaata timimik aalatitsiffiunerulernissaanut qanoq annertunerusumik tapersiisinnaanersut pillugit arlalinnik inassuteqaateqarfiulluni.

Nalunaarusia naapertorlugu sumiiffippassuarni aningaasaliissutit, pisariaqartitat atortorissaarutillu qanoq atorneqartarnerat akornanni ersarissumik ataqatigiittoqanngilaq. Taamaattumik ilisimatuut kommunit tamanna pillugu periusissiaqarlutik sulinissaat innersuussutigaat.

“Atortorissaarutinut periusissiaq ataatsimoortumik anguniagaqarnissamut, pitsaanerusumik pingaarnersiuinissamut aammalu politikerit, ingerlatsiviit timersornermilu suliaqartut akornanni suleqatigiinnerup nukittorsarnissaanut iluaqutaasinnaavoq. Misilittakkat takutippaat kommunit ersarissumik periusissiallit atortorissaarutit pitsaanerusumik atortarpaat aammalu aningaasaliinissamut pitsaanerusumik tunngaveqartarlutik,” Idanimi chefanalytikeri misissuinermilu projektlederi Peter Forsberg oqarpoq.

Pinngortitaq timersornermut atortorissaarutitut eqqarsaatigineqassaaq

Nalunaarusiami aamma tikkuarneqarpoq siunissami timersornermut atortorissaarutinik ineriartortitsineq innuttaasut qanoq timiminnik aalatitsisarnerannik aallaaveqartariaqartoq.

Innuttaasut timiminnik aalatitsisarnerannik misissuinerit nutaat takutippaat timimik aalatitsineq annertooq timersortarfinnut nalinginnaasunut avataani pisartoq. Pisunneq, arpanneq, piniarneq, umiatsiaarneq qimussersinerlu meeqqanit, inuusuttunit inersimasunillu pinngortitami ingerlanneqartartut ilagaat.

Taamaattumik nalunaarusiami kommunit timersornermut atortorissaarutit silami inuunermut najukkamilu pinngortitap periarfissarititaanut annertunerusumik ataqatigiissillugit eqqarsaatiginissaat innersuussutigineqarpoq.

Tamanna ilaatigut aqqutinut, pisuttuartarfinnut sukisaarsarfinnullu pitsaanerusumik periarfissaqartitsinikkut kiisalu qaammaqqusersuinikkut, oqquiffinnik, imertartarfinnik, perusuersartarfinnik uninngaarfinnillu pilersitsinikkut pisinnaavoq.

“Kalaallit Nunaanni timersornermut atortorissaarutit pillugit oqalukkaangatta timersortarfiit kisimik eqqarsaatigisassaanngillat. Pinngortitaq timimik aalatitsinissamut periarfissatta pingaarnerpaat ilagereerpaat. Taamaattumik siunissami atortorissaarutit timersorneq aaqqissuussaasoq aammalu silami sammisaqarnerpassuit tapersersortariaqarpaat,” Jonas Jensen oqarpoq.

Kalaallit Nunaat tamakkerlugu atortorissaarutit

Nalunaarusiami aamma erseqqissarneqarpoq Kalaallit Nunaanni sumiiffiit assigiinngitsorujussuit atugaat naapertorlugit aaqqiissutissanik pisariaqartitsisoqartoq.

Illoqarfiit anginerit timersornermut atortorissaarutinik nutaanik eqaannerusunillu pisariaqartitsisinnaasut, najugaqarfiit minnerusut atortorissaarutinik minnerusunik, tikikkuminartunik ulluinnarnilu timimik aalatitsinissamut ajornannginnerulersitsisunik pisariaqartitsisinnaapput.

Kalaallit Nunaanni Timersoqatigiit Kattuffiannut inassuteqaatit pingaarnerpaamik nuna tamakkerlugu timimik aalatitsinissamut periarfissanik pitsaanerulersitsinissamik siunertaqarput.

“Nalunngilarput timimik aalatitsineq peqqissutsimut, ataatsimoornermut inuunermilu naleqassutsimut iluaqutaasoq. Taamaattumik atortorissaarutinik ineriartortitsineq illut kisimik pillugit pineqassanngilaq, inuilli pillugit pineqassalluni. Amerlanerusut timiminnik aalatitsissappata, avatangiisit timimik aalatitsinissamik toqqaanissaq ajornannginnerulersittariaqarpaat. Tassani kommunit atortorissaarutinut periusissiaat pingaarutilittut siullertut alloriarnerupput,” Jonas Jensen oqarpoq.